postheadericon ODWOŁANIE DO TRADYCJI

Odwołując się do judeo- chrześcijańskiej tradycji King wyjaśniał godność właściwą człowiekowi w biblij­nych kategoriach „obrazu Boga”. Ze względu na boski pierwiastek ludzkie istoty obdarzone są szczególną godnością i wartością, które mogą realizować będąc wolne i odpowiedzialne. Osoby posiadają wrodzoną wartość ponieważ są „od­biciem Boga”. Zatem wartość osoby nie zależy ani od stopnia jej inteligencji ani od środowiska czy statusu społecznego. Z chrześcijańskich tradycji wyprowadza King przekonanie, że każdy człowiek jest nadzwyczajną wartością. Jego konsek­wencją pozostaje bezwarunkowe żądanie poszanowania osoby w stosunkach międzyludzkich. Żadna osoba nie może być środkiem ani rzeczą, ale powinna być traktowana jako podmiot o nieskończonej wartości. (Zwróćmy uwagę, że żądanie to jest innym jedynie nazwaniem Kantowskiego nakazu traktowania ka­żdego jako celu, nigdy jako środka.) Dlatego też King odrzucał segregaqę, po­nieważ narusza ona godność ludzką. Zamiast relacji „Ja —Ty” wprowadza sto­sunek „Ja — to…”.

postheadericon RELACJE Z INNYMI

King był niewątpliwie politykiem unikatowym, ponieważ odmiennie niż inni, realizując swoje cele dążył do rozszerzenia kręgu solidarności z innymi ludźmi. I to nie tylko jak to ma zazwyczaj miejsce z członkami własnej grupy społecznej, czy swoimi zwolennikami. Owo dążenie do rozszerzenia kręgu solidarności z in­nymi ludźmi oznacza dostrzeżenie fundamentalnej tożsamości człowieczeństwa zamiast poczucia odmienności i bezpośrednio wynika z przyjęcia kilku filozoficz­nych założeń. U podstaw całej filozofii Kinga leży przekonanie o wartości i god­ności ludzkiej osoby, z którego to założenia konsekwentnie wyprowadza przeko­nanie o jedności ludzkiego gatunku, opartej na tożsamości tworzywa oraz prze­konanie, że ludzka solidarność i wspólnota są celem ostatecznym. Podkreślmy tutaj, że dla Kinga pojęcie osobowości nie oznacza tego co indywidualne lub zbioru cech odróżniających jednostki od siebie, ale to co wspólne wszystkim lu­dziom. Dla Kinga nie jest zamkniętym w swej ograniczoności i swym egoizmie indywiduum, ale jest nośnikiem wartości uniwersalnych.

postheadericon GŁĘBOKIE WARTOŚCI

Jak bowiem zauważył Myrdal „Ameryka w porównaniu do jakiegokolwiek innego kraju zachodniej cywilizacji posiada najbardziej jasno wyrażony system ogólnych ideałów odnoszących się do ludzkich wzajemnych powiązań. Ten ogół ideałów pozostaje bardziej rozumiany i doceniamy niż po­dobne ideały gdziekolwiek indziej. To amerykańskie wyznanie wiary nie jest je­dynie — jak w kilku innych krajach — bezwzględną podstawą narodowego poli­tycznego i prawnego porządku. Ono jest spoiwem w strukturze tego wielkiego i zasadniczo różnorodnego narodu”.King zauważył, że pewne głęboko zakorzenione i powszechnie akceptowane w społeczeństwie wartości mogą zostać wykorzystane przez Murzynów po to, aby wymusić zmianę społeczną. Albowiem jak zauważył Leon Mayhew „lobby ruchu na rzecz praw obywatelskich nie zwyciężyło po prostu dlatego, że było zorganizowane. Zwyciężyło ponieważ było zorganizowane, aby wyrazić i uwyda­tnić wartości społeczności”.

postheadericon ANALIZA RETORYKI

Analizując retorykę Kinga dostrzeżemy, że odwoływał się do sprawiedliwo­ści, wolności, demokraq’i, prawdy konstytucyjnych praw, braterstwa, obietnic amerykańskiej demokracji. Tak więc podstawowe wartości społeczeństwa są punktem wyjścia ideologii i działań. King nawiązał zarówno do tradyqi świe­ckiej demokratycznej myśli politycznej, jak też do milenarystycznych wizji zawa­rtych w judeo-chrześcijańskim dziedzictwie. „Czujemy, że jesteśmy sumieniem Ameryki — jesteśmy jej cierpiącą duszą — będziemy stale nalegali na realizację praw, ponieważ zarówno wola Boga jak i dziedzictwo naszego narodu przema­wia w naszych żądaniach”. King dokonał w pewnym sensie fuzji politycznych wyobrażeń i niektórych wątków chrześcijańskiej eschatologii obecnych w świa­domości amerykańskiego społeczeństwa od początków jego istnienia. Właśnie dzięki świadomemu odwołaniu się do wartości zawartych w amerykańskim eto­sie filozofia Kinga była atrakcyjna nie tylko dla Afro-Amerykanów, ale również przyciągnęła do ruchu praw obywatelskich znaczną część białego społeczeństwa także na Południu.

postheadericon MOBILIZACJA SYMBOLI NARODOWYCH

King zwyciężył, ponieważ zmobilizował symbole narodowego konsensusu w strategicznych okolicznościach. King od początku swojej działal­ności podkreślał, że żądania Murzynów nie są niczym innym jak ostatecznym urzeczywistnieniem „Amerykańskiego Marzenia” — powszechnie uznawanych w społeczeństwie ideałów amerykańskiej demokraq’i. Nawiązywał do zakorze­nionej w mitologii społecznej idei predystynaq’i — postrzegania Ameryki jako narodu wybranego, którego misja polega na rozprzestrzenianiu w świecie wolno­ści i demokracji. „Historia nałożyła na naszą generację (…) ważne zadanie za­kończenia procesu demokratyzaq’i (…), która jest naszym najsilniejszym orężem w rywalizaq’i o szacunek w świecie. To w jaki sposób rozwiążemy ten problem wpłynie na polityczne zdrowie narodu i nasz prestiż jako lidera świata (…). Ceną jaką Ameryka musi zapłacić za ciągły ucisk Murzyna jest ceną jej własnej destrukcji”.

postheadericon W KOLEJNYCH KAMPANIACH

Zwróćmy uwagę, że King rozumie konflikt jako racjonalne, zorganizowane, jawne działanie Murzy­nów, inicjujące żądanie określonych celów i stosujące sankq’e, aby wymusić te żądania. King postanowił zmobilizować liczebność i organizację jako dostępne źródła siły i stwierdził, że osiągnie najlepsze efekty używając „polityki nieporząd­ku” czyli bezpośrednie ingerowanie w sytuację poprzez strajki, bojkoty, pikiety, pochody, podejmowane nawet wbrew sądowym zakazom.W kolejnych kampaniach w Birmingham i Selmie przemoc sprowokowana przez uczestników kampanii wywołała tak silną reakqę opinii publicznej, że w wyniku przeprowadzonych przez Kinga kampanii zostały uchwalone dwie ustawy o prawach obywatelskich, które likwidowały formalną dyskryminację Murzynów oraz dawały im prawo głosu.Warto koniecznie podkreślić, że samo udramatyzowanie konfliktu nie wywo­łałoby efektu moralnego ju-jitsu, gdyby King nie przedstawił murzyńskich żądań równouprawnienia jako zgodnych z podstawowymi wartościami amerykańskiego społeczeństwa.

postheadericon PRZYCZYNY PORAŻKI

Przez nasz nieużywający przemocy ruch jesteśmy zaangażowani w urze­czywistnienie tej siły. (…) Nie ma w tym żadnej sprzeczności, o ile tylko nasze działanie wyrasta z przywiązania do filozofii niestosowania przemocy”Analizując przyczyny porażki w Albany King zrozumiał, że bez sprowoko­wania przemocy i przyciągnięcia opinii publicznej niemożliwe będzie pełne wyko­rzystanie efektu moralnego ju-jitsu. Tylko odpowiednie udramatyzowanie prze­biegu konfliktu dawało możliwości wywarcia presji na rząd federalny i prezyden­ta. „Akqa bezpośrednia bez stosowania przemocy dąży do wywołania takiego kryzysu i podsycania takiego napięcia, że społeczność, która stale odmawiała negoq’acji jest zmuszona stanąć w obliczu problemu (…) dąży do udramatyzowa- nia kwestii, tak, aby nie można jej było dłużej ignorować”. King stwierdził, że odpowiednie manipulowanie przebiegiem konfliktu może odegrać istotną rolę w wymuszeniu zmiany rasowych wzorców na Południu.

postheadericon NABYWANIE DOŚWIADCZENIA

Na Południu cierpienie Murzynów nie wywoływało powszechnej zmiany „serc i sumień”. Normy potocznej moralności uświęcały dyskryminację. Dlatego też King zaczyna uznawać w swej filozofii po­lityki potrzebę używania nacisku i posiadania siły zdolnej do wymuszenia zmia­ny praw i stosunków społecznych. Albowiem dzięki porażce w Albany zrozumiał starą prawdę, że „uciskający nigdy nie zrezygnuje ze swojej pozycji, o ile nie zostanie do tego zmuszony”. Uważam, że w miarę nabierania doświadczenia w praktycznej walce politycznej King nie tyle zrezygnował z moralnego wzorca non violence ile skoncentrował swoje wysiłki nad takim jego wyeksponowaniem i użyciem, aby jak najlepiej służył wartościom pragmatycznym czyli skutecznemu osiągnięciu wytyczonych celów społecznych. „Wpływanie i moralną perswazję można kontynuować, by przygotować klimat sprzyjający przemianom, ale nie­zbędna jest rzeczywista siła powodująca przemiany, jeżeli mamy osiągnąć nasze cele. (…)